Stel je voor. De Tweede Kamer, half negen ’s ochtends. Geen gehaaste koffie, geen gescrol door interruptiemicrofoons, maar tien minuten stilte. Ademhaling. Misschien zelfs een mantra, zacht meegezongen door coalitie en oppositie met elkaar. En pas dán het debat.
Klinkt dit als een vergezocht scenario?
Misschien. Maar de vraag erachter is minder gek dan hij lijkt: wat zou er gebeuren als mensen die gewend zijn om samen stil te zijn, samen te zingen, samen te ademen — die vaardigheid ook zouden inzetten in een politiek debat? Zouden de scherpe kantjes eraf gaan? Zou er ruimte ontstaan om echt te luisteren, in plaats van alleen te wachten op je beurt om te reageren, je punt te maken?
Een spiegel uit de psychiatrie
Ik moest hierbij denken aan mijn tijd als sociotherapeut in de psychiatrie. In het weekend, als de bestuurders en coördinatoren er niet waren, deden wij, begeleiders weleens iets geks: we draaiden de rollen om met de patiënten die niet naar huis konden.
Zij werden de begeleiders. Wij werden de patiënten.
De patiënten zaten dan doodgemoedereerd in onze vergaderkamer, en wij klopten op hún deur, bijvoorbeeld om medicatie te vragen. Waarop zij, met een stalen gezicht, antwoordden: “Nee, we zitten nu te vergaderen.”
Hilarisch, dat zeker. Maar ook confronterend. Want opeens stonden wij aan de andere kant. Even weg uit onze eigen bubbel, en middenin die van de ander. Het hield ons allebei een spiegel voor — en dat is precies wat er nu, jaren later, op grotere schaal nodig lijkt te zijn.
We zitten allemaal in een of andere bubbel
Want laten we eerlijk zijn: we praten steeds minder met mensen die anders denken dan wijzelf. In coronatijd werd dat pijnlijk zichtbaar — je was vóór of tegen het beleid, wel of niet geprikt, en de kloof werd dieper met de dag. Mensen trokken zich terug in een bubbel van gelijkgestemden, en kwamen daar niet meer uit.
Inmiddels zijn er nieuwe scheidslijnen bijgekomen. Voor of tegen klimaatbeleid. Voor of tegen stikstofmaatregelen. Voor of tegen bepaalde medische ingrepen. En de algoritmes van social media doen intussen precies wat ze het beste kunnen: ze laten je vooral zien wat je toch al dacht. Je bubbel wordt steeds dikker, zonder dat je het doorhebt.
Het gevolg? We zijn een beetje verleerd hoe je je verdiept in de mening van een ander. Hoe je een gesprek voert dat niet ontaardt in een welles-nietes, maar juist iets oplevert — voor allebei. Sterker nog: het is tegenwoordig bijna makkelijker om iemand die anders denkt weg te zetten als “wappie” of erger, dan om er echt naar te vragen: hoe kom je eigenlijk tot dit standpunt?
En zo wordt dat de sluipende norm. Niet luisteren, maar labelen. Niet nieuwsgierig zijn, maar afserveren. En daarmee sluiten we, meeestal onbewust, steeds meer deuren.
Zou het nog het anders kunnen?
Stel dat we dit konden doorbreken? Als er een plek was waar je, gewoon aan tafel, in gesprek gaat met iemand uit een heel andere bubbel? Niet om die ander te overtuigen. Niet om zelf overtuigd te worden. Maar om écht te horen waarom iemand denkt zoals die denkt — en hoe die mening is ontstaan. En om ook op die manier gehoord te worden?
Ik vermoed en hoor ook vaak dat mensen hiernaar snakken. En verwacht dat het iets oplevert. Misschien geen volledige overeenstemming, maar wel begrip. Misschien zelfs iets van mededogen voor een standpunt dat eerst nog ver van je af stond. Verharde meningen ontstaan vaak juist doordat er niet meer geluisterd wordt — en zouden diezelfde meningen niet weer kunnen verzachten, zodra dat luisteren terugkeert?
Het Depolarisatiediner
Precies hierom draait het Depolarisatiediner: een initiatief dat de voorwaarden schept om mensen uit heel verschillende bubbels — met heel verschillende standpunten — samen aan tafel te brengen. Geen debat om te winnen. Geen gelijk om te halen. Gewoon: ruimte om elkaar te horen.
Herken jij het ook? In je familie, je vriendenkring, je kerk, je sportclub, op je werk — plekken waar meningen zijn verhard en het gesprek is gestopt?
Dan is dit misschien iets voor jou. En je naasten. We onderzoeken op dit moment of er in Lent en Nijmegen-Noord genoeg animo is om het Depolarisatiediner hierheen te halen. Meer weten over de organisatoren en de precieze opzet? Kijk op www.heelhuislent.nl.
En wil je laten weten dat je interesse hebt? Vul dan dit korte formulier in: https://tally.so/r/QKy8kY. Hoe meer mensen zich melden, hoe groter de kans dat dit mooie initiatief naar ons toe komt.
Vond je dit interesant en heb je een vraag of opmerking?
Stuur gerust een reactie!
